Ventilatie
|
Meer en meer wordt het belang onderschreven dat een prettig binnenklimaat direct te maken heeft met het ventileren. Vanwege de betere isolatie en de grotere kierdichtheid van de woningen en de gebouwen is de noodzaak van ventileren meer dan ooit aanwezig. Vocht ophoping en schimmel, benauwdheid door CO 2 en Radon gas, luchtjes vaak zijn het tekenen dat de ventilatie niet op orde is. |
|||||||||||||
| CO 2-Gehalte in % Het CO 2-gehalte kan in een slecht geventileerde slaapkamer al in 2 1/2 uur de maximaal aanvaardbare concentratie (MAC-waarde) bereiken. Woningventilatie én het milieu in evenwicht Wie isoleert, moet ook ventileren, energiezuinig en comfortabel.V oortdurend houdt de vraag ons bezig hoe een woning aangenaam kunnen verwarmd kan worden. Mét voldoende ventilatie én met een minimum aan energie, zodat men op elk moment van de dag gezond kan ademhalen in een comfortabele omgeving. |
![]() |
||||||||||||
Ventileren in samenhang met energiebesparing. Mogelijkheden:
|
|||||||||||||
| top - hoofdmenu | |||||||||||||
| BalansventilatieVoor toepassing van gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning. Het gaat hier om mechanische toevoer van buitenlucht in combinatie met mechanische afvoer van verbruikte lucht. Met name zal balansventilatie worden toegepast bij nieuwbouw of grootschalige renovatie. Het systeem kent een dubbel kanalenstelsel. Een voor het afzuigen en een voor het inblazen. De warmte van de afgevoerde lucht wordt overgedragen aan de instromende, koudere lucht. Met een rendement van maar liefst 95%. Zo voldoet het binnenmilieu overal en in elk jaargetijde aan alle eisen. En wat het energievraagstuk betreft: daarop is warmteterugwinning het antwoord.De voordelen van gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning: | ![]() |
||||||||||||
|
|||||||||||||
|
De bij Idet (Informatiecentrum Duurzame Energie Technieken opgestelde balansventilatie systemen leveren 10 à 15 keer zoveel energie op dan zij verbruiken. Door de warmtewisselaar wordt 95% van de warmte overgedragen, waardoor naverwarmen van de ventilatielucht overbodig wordt. Hoog rendement, dus energiezuinig Gezondheid en comfort “Bij het verfrissen van de lucht, blijft de warmte behouden.” |
|||||||||||||
| top - hoofdmenu | |||||||||||||
| In alle details doordacht Bypasscassette voor nachtventilatie Pollenfilter Afstandsbediening |
|||||||||||||
| Vraaggestuurde ventilatie Een tweede mogelijkheid om effectief en energiezuinig te ventileren is de vraaggestuurde ventilatie. In de winter zal het systeem echter koude buitenlucht aanvoeren. Vraaggestuurde ventilatie is een eenvoudige doch zeer effectieve manier om nieuwe en bestaande woningen en gebouwen op energiezuinige wijze te ventileren zonder een complex systeem van ventilatiekanalen. Verse buitenlucht wordt in iedere verblijfsruimte toegevoerd door middel van decentrale mechanische luchttoevoerunits met hoge geluidwerende en luchtreinigende eigenschappen. De fluisterstille toevoer van lucht kan automatisch worden geregeld of handmatig worden ingesteld. Via de afvoerkanalen in keuken, toilet en badkamer wordt de lucht afgevoerd door een centrale afzuigunit. De hoeveelheid afgevoerde lucht wordt afgestemd op de hoeveelheid lucht die de toevoerunits aan de woning toevoeren. Zo wordt er gezond, comfortabel en energiezuinig geventileerd. |
|||||||||||||
| Ventileren naar behoefte Een centrale bedieningsklok regelt de ventilatie in iedere verblijfsruimte afzonderlijk op basis van eventueel door de bewoner voorgeprogrammeerde tijden en hoeveelheden. Daarnaast kan de ventilatie worden aangestuurd door sensoren die op basis van de aanwezige concentratie koolstofdioxide ( CO 2 ) de luchttoevoer optimaliseren om de luchtkwaliteit gezond te houden. Zo houdt de bewoner altijd controle over de ventilatie in de woning. |
![]() |
||||||||||||
| Energiebesparing Met het systeem wordt alleen in ruimten en op tijdstippen geventileerd waar dat nodig is. Ook de hoeveelheid ventilatie wordt nauwkeurig geregeld. Zo wordt overmatige en ongecontroleerde ventilatie (tocht) voorkomen en worden warmteverliezen tot een minimum beperkt. Het gunstige effect dat het systeem levert op de energieprestatie van gebouwen laat zich onder andere vertalen in de EPC bijdrage van minimaal 0,15 voor nieuwbouw. Deze bijdrage kan met ventilatie op basis van luchtkwaliteit oplopen tot 0,23. |
|||||||||||||
| top - hoofdmenu | |||||||||||||
| Eenvoudige installatie Uniek aan het systeem is de ‘draadloze’ communicatie tussen de mechanische luchttoevoerunits, bedieningsklok en centrale afzuigunit. Signalen tussen de ventilatiesystemen en bedieningsklok worden uitgewisseld via het 230 Volt lichtnet door middel van een zogenaamde powerline-modem. Aanleg van stuurbekabeling behoort hierdoor tot het verleden.CO2 sensor Het systeem is uitgebreid met CO 2 sensoren die het mogelijk maken om te ventileren op basis van luchtkwaliteit.Luchtfilter De toegevoerde lucht wordt door middel van hoogwaarde filters gereinigd. Het systeem kan met twee soorten filters worden uitgerust. G2 filter (standaard) dit filter wordt toegepast onder omstandigheden met normale stofbelasting. Het G2 filter verwijdert 50-70% van de deeltjes die groter zijn dan 10 ìm, waaronder stuifmeel, sporen, haren, zand en textieldraden.F6 filter (optioneel) het F6 fijnfilter wordt toegepast wanneer er sprake is van matige tot hoge stofbelasting. Dit filter verwijdert 99% van alle stofdeeltjes die groter zijn dan 10 ìm en 95-99% van alle deeltjes die groter zijn dan 5 ìm, waaronder stuifmeel, sporen, haren, zand en textieldraden, cementstof, pollen en uitwerpselen van huisstofmijt. De voordelen van vraaggestuurde ventilatie. |
|||||||||||||
![]() |
• Waarborgt een gezond en comfortabel binnenmilieu vanwege de CO 2 sensoren Klik om de afbeelding voor een vergroting |
Enkelvoudige unit met kanaal door de muur naar buiten.![]() |
|||||||||||
Gezonde lucht in huis betekent voldoende afvoer én aanvoer van schone lucht. Met een mechanisch systeem hoeft u zich daar geen zorgen meer over te maken. Mits u het goed installeert, onderhoudt en gebruikt.
Er zijn verschillende soorten mechanische systemen voor luchtverversing in huis. Balansventilatie is er daar een van. Daarbij wordt lucht automatisch afgevoerd én aangevoerd van buiten. Meestal gaat het om Hoog Rendement(HR-)ventilatie. Een warmte-terugwin-unit (wtw) in zo’n ventilatiesysteem gebruikt warmte uit afgevoerde lucht om de ingevoerde lucht van buiten op te warmen voordat het in huis verspreid wordt.
Een ander type ventilatie is een mechanisch afzuigsysteem. Dat voert alleen actief lucht af naar buiten. Frisse lucht moet via ventilatie-openingen zoals roosters of klepramen, binnenstromen. Deze vorm van ventilatie komt aan bod in Mechanisch afzuigsysteem.
Capaciteit
Zonder voldoende onderhoud kan balansventilatie gezondheidsproblemen veroorzaken, omdat dan bacteriën en schimmels gaan groeien in de luchtfilters, en de luchtverversingscapaciteit achteruit gaat. Door slijtage en vervuiling neemt de capaciteit jaarlijks af met vijf tot tien procent.
Belangrijke tips
- Zet balansventilatie nooit uit. Trek de stekker van de centrale ventilatorunit niet uit het stopcontact, behalve bij onderhoud.
- Schrijf een merkteken bij de schakelaar op de groepenkast die de balansventilatie bedient en schakel hiermee het ventilatiesysteem uit in geval van een ramp. Dit geldt wanneer de overheid de bevolking adviseert deuren en ramen te sluiten.
- Als het systeem veel lawaai maakt, is het niet in orde. Laat het dan nakijken en eventueel opnieuw instellen door een installateur. Maak ventielen, roosters en eventuele filters regelmatig schoon voor optimale werking en om te voorkomen dat ongezonde lucht zich ophoopt in huis. Gebruikershandleidingen zijn vaak verkrijgbaar bij de installateur of te downloaden op de website van het bedrijf.
- Zorg voor voldoende luchtcirculatie binnen in huis. Dat gaat vanzelf met ventilatieroosters in de deuren of een ruimte van minimaal 2 centimeter onder de deur.
- Bij piekverontreiniging, zoals het drogen van de was, klussen in huis, of wanneer er extra veel mensen in huis zijn, moet het systeem op stand 3. Luchten is met zo’n systeem niet nodig.
- De eigenaar van de woning (bij huurwoningen is dat de verhuurder) is verantwoordelijk voor onderhoud en het verhelpen van gebreken. Huurders kunnen stappen ondernemen via de Woonbond.
- Via de Huurderslijn (tel: 020 - 551 7755) kunnen leden van de Nederlandse Woonbond advies krijgen over vocht in huis. Huurdersorganisaties die de ventilatie van een of meerder woningcomplexen willen onderzoeken of verbeteren, kunnen het Woonbond Kennis- en Adviescentrum (WKA) advies vragen. Het WKA doet ook onderzoek bij klachten over vocht en ventilatie.
- Wanneer u een huis koopt, let er dan op dat de ventilatievoorzieningen goed functioneren en geen storend geluid maken. Mechanische ventilatiesystemen worden in nieuwbouwhuizen namelijk niet altijd goed geïnstalleerd en ingeregeld. Dit kunt u doen door een aankoopkeuring door een deskundige uit te laten voeren. Vraag ook naar de onderhoudsvoorschriften en, bij het kopen van een bestaande woning, de onderhoudsrapporten van het ventilatiesysteem.
- Op de website van Vereniging Eigen Huis staat informatie over wie onder welke voorwaarden aansprakelijk is voor een haperend ventilatiesysteem.
Zo werkt balansventilatie
De naam zegt het eigenlijk al: bij gebalanceerde ventilatie brengt het systeem de aanvoer en afvoer van lucht in huis met elkaar in balans. Zowel het afzuigen als het inblazen van lucht verloopt mechanisch, in tegenstelling tot ‘gewone’ mechanische ventilatie, die alleen lucht actief afvoert.
Met ventielen blaast het systeem lucht in of juist uit. De ventielen zijn via luchtkanalen aangesloten op een centrale ventilator en een warmtewisselaar. De warmtewisselaar warmt meestal via een warmte-terugwin-installatie (wtw-unit) de verse lucht op voordat die het huis in gaat.
De wtw-unit gebruikt daarvoor warmte die de unit eerder uit de afgevoerde lucht haalde. De meeste balansventilaties en Hoog Rendementventilaties hebben een zo’n wtw-unit.
De afzuigventielen zitten meestal in de keuken, de badkamer en het toilet. Ze zuigen precies de goede hoeveelheid lucht af als de juiste stand wordt in gesteld. De verhouding van de afvoer en aanvoer van lucht is afhankelijk van de ruimte: het ventiel in het toilet zal minder lucht afzuigen dan dat in de keuken.
De inblaasventielen zitten meestal in de woonkamer en de slaapkamers, soms ook in de gang of hal. Ze blazen (voorverwarmde) verse buitenlucht de woning in. Ook de inblaasventielen zijn ingesteld op de hoeveelheid lucht die voor het betreffende vertrek nodig is.
Vraaggestuurd ventilatiesysteem
Als u zich wilt verzekeren van gegarandeerde luchtverversing, die zich ook aanpast aan uw activiteiten, overweeg dan vraaggestuurde ventilatie. Deze elektronisch geregelde mechanische luchtverversing heeft meet- en regeltechnieken die zorgen voor ventilatie op maat. Gebruikers kunnen het systeem zelf instellen, of automatisch laten werken. Met sensoren wordt uw aanwezigheid bijgehouden, en CO2 en vocht gemeten.
Vraaggestuurde ventilatiesystemen besparen energie en voorkomen ophoping van schadelijke stoffen. Uiteraard geldt ook voor dit systeem, dat het alleen optimaal werkt wanneer het goed is geïnstalleerd, onderhouden en schoongemaakt (zie onder).
Gezondheid en balansventilatie
Balansventilatie zorgt voor gezonde lucht in huis, mits het goed wordt geïnstalleerd en onderhouden, en de bewoners er op de juiste manier mee omgaan. Als onderhoud niet voldoende plaatsvindt, kan balansventilatie gezondheidsproblemen veroorzaken, omdat dan bacteriën en schimmels gaan groeien in de filters en de luchtverversingscapaciteit achteruit gaat.
Door slijtage en vervuiling neemt de capaciteit jaarlijks af met vijf tot tien procent. Om de capaciteit van de ventilatie weer op peil te krijgen, zijn regelmatig schoonmaken en een jaarlijkse onderhoudsbeurt noodzakelijk. Daarna neemt het vermogen namelijk weer toe tot 90 procent van de oorspronkelijke waarde. Bovendien neemt eventuele geluidshinder van het systeem hierdoor ook af.
Luchtwegklachten
Als de gebalanceerde ventilatie uitstaat, vindt er onvoldoende luchtverversing plaats in huis en dat kan ernstige gevolgen hebben. Een tekort aan frisse lucht kan snel ontstaan, omdat de meeste huizen met balansventilatie goed zijn geïsoleerd en kierdicht zijn gemaakt. Zonder luchtverversing ontstaan vochtige vertrekken, ophoping van stof en zelfs te hoge concentraties radongas. Het gevolg is niet alleen een muf en vochtig huis, maar ook een groter risico op gezondheidsproblemen, zoals luchtwegklachten.
Een schakelaar regelt de hoeveelheid af te zuigen lucht van de balansventilatie. In Nederland zijn er systemen met twee en met drie standen. De laatste komt het meest voor. Per type geeft Milieu Centraal gebruiksadvies.
Goed gebruikt, werkt het beter
Schakelaar met twee standen
- Bent u overdag thuis, zet de schakelaar dan laag, op stand 1.
- Zet de schakelaar ook op stand 1, als er niemand thuis is, maar ook ’s nachts, en als u op vakantie gaat. Dit is geen energieverspilling; het gaat ten koste van comfort en uw gezondheid als het systeem uitstaat.
- Tijdens het koken, douchen, of verven, als er was te drogen hangt, of als er veel mensen in huis zijn (zoals bij een feestje), is tijdelijk de hoogste stand - stand 2 - het best.
- Laat na afloop van het douchen of koken de schakelaar nog 20 minuten op de hoogste stand staan. Zo wordt het meeste vocht afgezogen.
Schakelaar met drie standen
Bent u thuis, zet de schakelaar dan in de middenstand, stand 2.
- Zet de schakelaar laag (stand 1) als er niemand thuis is en als u op vakantie gaat. Dit is geen energieverspilling; het gaat ten koste van comfort en de gezondheid als het systeem uitstaat.
- Tijdens het slapen kunt u de schakelaar het beste op stand 2 zetten.
- Zet de schakelaar tijdelijk op z’n hoogst (stand 3), bij het koken of douchen, bij het verven, als er was te drogen hangt, en wanneer er veel mensen in huis zijn (zoals bij een feestje).
- Laat na het douchen of koken de ventilator nog 20 minuten op de hoogste stand staan. Daardoor wordt het meeste vocht afgezogen.
Installatie en onderhoud
Uitbesteden
De kans bestaat dat de balansventilatie vervuild raakt. Daarom moet het systeem minimaal een keer per jaar worden nagekeken en schoongemaakt. U kunt hiervoor het beste een onderhoudscontract afsluiten. De goedkoopste en meest gebruikelijke optie is er een af te sluiten bij de installateur van de CV-installatie.
Adressen van installateurs staan ook in de Gouden Gids (onder ventilatiesystemen of afzuiginstallaties) en op www.uneto-vni.nl. Kies daar wel een installateur die gespecialiseerd is in ventilatie.
Een HR-ventilatiesysteem met wtw-unit kan per jaar 250 m3 gas besparen op stookkosten. De wtw-unit verwarmt namelijk de ingeblazen lucht en hergebruikt zo de warmte van de uitgeblazen lucht. Voor de zomer is wel een zogeheten bypass aan te bevelen, die voorkomt dat lucht wordt voorverwarmd. Koele luchtinvoer is in de zomer juist prettig.
Zelf doen
In de WTW-unit zitten filters die u zelf kunt schoonmaken en/of vervangen. In veel woningen met gebalanceerde ventilatie worden deze filters niet vaak genoeg schoongemaakt. Door de hoge luchtvochtigheid in ons land is het ventilatiesysteem ook relatief vochtig; bij onvoldoende onderhoud en/of onjuist gebruik leidt dit tot verhoogde hoeveelheden schadelijke stoffen, afkomstig van bacteriën en schimmels in de filters, in de toegevoerde lucht.
Schakel tijdens het schoonmaken de stroomtoevoer uit door de stekker uit het stopcontact te halen. Maak minimaal eenmaal per maand de twee filters in de wtw-unit schoon met behulp van een stofzuiger. Leg de ventielen die ernstig vervuild zijn in een sopje. Bij het terugplaatsen is het belangrijk dat de ventielen op de juiste stand terug worden geplaatst; verwissel de ventielen niet. Een merkje of nummer op het ventiel kan daarbij helpen. Zie voor meer informatie de handleiding van de wtw-unit.
Verbeteringen (laten) aanbrengen
- Sluit een motorloze afzuigkap aan op het systeem; dat verbetert de afzuiging van kookluchtjes.
- Kies bij voorkeur een gelijkstroomventilator: deze gebruikt de helft minder stroom dan een wisselstroomventilator.
- Laat een HR wtw-unit plaatsen om de ingeblazen lucht te verwarmen. De balansventilatie hergebruikt dan de warmte van de uitgeblazen lucht en dat bespaart 250 m3 gas per jaar aan stookkosten voor verwarming. In de zomer is dan wel een zogeheten bypass handig. De bypass voorkomt dat aangevoerde koele lucht van buiten wordt voorverwarmd door de warmte die wordt afgevoerd uit huis.
- Overweeg bij nieuwbouw of een ingrijpende renovatie een intelligent ventilatiesysteem. Dat stelt zich in op uw activiteiten met behulp van sensoren en werkt automatisch. Het is bovendien meestal mogelijk om de ventilatie per vertrek aan te passen naar behoefte.
Ventilatie
De ventilatie in deze duurzame woningen is tweeledig:
1 Natuurlijke ventilatie kan tweederde deel van het jaar worden toegepast.
2 Mechanische ventilatie kan in het stookseizoen plaatsvinden met warmteterugwinning; de huidige voorgeschreven ventilatienorm moet echter om gezondheidsredenen worden verdubbeld.
Bij mechanische ventilatie kunnen de volgende technieken worden voorgesteld:
A De centrale mechanische ventilatie met warmteterugwinning en vaste verdeling van ventilatielucht kan volgens bouwvoorschrift. Er is veel keuze. De Brink ‘Passiefhuisinstallatie’ voor kierdichte woningen verwarmt en ventileert met zonneboileraansluiting (met 95% efficiency) en heeft als bijzonderheid een 80 l voorraadtank voor warm tapwater.
B Vraaggestuurde ventilatie kent verschillende besturings- en uitvoeringsvormen. Een ventilator zuigt vervuilde lucht aan, gestuurd door een CO2-sensor of door vochtigheidsmeter in badkamer. Een aanwezigheidsschakelaar in wc wordt ook wel toegepast. De luchtaanvoer geschiedt nu door roosters en vroeger door kieren.
Fabrikanten vraaggestuurde ventilatie
Itho en Stork Air maken deze intelligente besturing. Het betere is de vijand van het goede. Als men achter de centrale afzuiging een warmtewisselaar plaatst komt voorverwarmde lucht de woning binnen. Deze kan worden verdeeld over trappenhuis (eengezinswoning) en woonvertrekken, en dan hebben we inmiddels een gebalanceerde ventilatie gekregen met warmteterugwinning.
Alusta laat verse buitenlucht binnenkomen via susroosters boven de ramen en noemt deze uitvinding Vent-o-hybrid. Ervaring leert echter dat een gering doorbuigen van de bovendorpel al een storing kan veroorzaken.
Decentrale luchtverversing
Decentrale uitvoeringen voor luchtverversing bestaan ook, zoals de Gentle Vent, een motorloze ventilatiebox achter de cv-radiator, en de Innosource-box zonder warmteterugwinning.
A Decentrale ventilatie met warmteterugwinning heeft geen kanalen nodig. Geavanceerder, maar ook veel duurder, is het decentraal aan te brengen Clima Rad, dat zowel uit ventilatie met warmteterugwinning bestaat als een scharnierende radiator. Om condensatiegevaar in de warmtewisselaar te voorkomen houdt de ventilatie op bij veel koude, die meestal alleen ’s nachts in Nederland voorkomt.
B Decentrale ventilatie met warmteterugwinning is de nieuwe ‘Advance’ van Brink Climate Systems. De geluidsproductie is bij 50 m3/uur onder 30 dB, en er is een CO2 sensor, die de kwaliteit van de binnenlucht naar wens kan regelen, aangeduid in ppm (parts per million) kooldioxyde. De twee ventilatoren zijn type EBM-Papst. Een bypass maakt ook gewoon ventileren mogelijk bij extreme koude, al gaat het warmte terugwinnen dan achteruit. Er is geen bijverwarming nodig. Dit systeem gaat 2009 in productie.
C Het meest geavanceerde systeem, het ‘Ademende Raam’ (Breathing Window), decentrale gebalanceerde ventilatie met een fijne-draad warmtewisselaar (Fiwihex). Deze wordt ook door Brink Climate Systems gemaakt en heeft in grote lijnen dezelfde besturing als de ‘Advance’, die eerder op de markt komt. De compacte warmtewisselaar bestaat uit 7,5 km fijn koperdraad van 0,1 mm doorsnede, die niet meer dan 400 g weegt. Deze koperdraad is opgesloten tussen twee luchtgeleiders. De warmtewisselaar is uitneembaar en kan gewassen worden onder de douche of in een vaatwasmachine. De intelligente display waarschuwt bij vervuiling. Het heeft zowel automatische als handbesturing. Niet-bewoonde vertrekken worden in geringe mate geventileerd en naast een open raam houdt de mechanische ventilatie op. Naverwarming of -koeling is mogelijk en in dit hoge markt segment is alle denkbare besturing maakbaar. De CO2-sensor kan ook met eigen stroomvoorziening werken als rookmelder en aanwezigheidssignalering of eventueel inbraakbeveiliging. Als we stellen dat in een goed geïsoleerde woning warmteverlies door transmissie gelijk is aan ventilatieverlies is het aannemelijk dat 30 à 40 % besparing op het totale energieverlies mogelijk is. Het Ademende Raam past op je gezondheid als je het zelf vergeet. Productie vangt aan in mei 2009.
Advies installatiesysteem
Op basis van het bovenstaande kan het volgende advies worden gegeven van te kiezen installatiesystemen in de duurzame eengezinswoning anno 2009:
A De Brink Passiefhuisinstallatie met zonnecollector. Deze voorziet volledig in verwarming, ventilatie en warm tapwater, ook in kierdichte woning.
B Een elektrische warmtepomp en vloerverwarming aangevuld met nieuwe Fiwihex-convectoren voor luchtverwarming en koeling. De combi-zonnecollector is aanvullend met lucht-warmtewisselaaropslag in de grond. Verder decentrale ventilatie met het Ademend Raam. Wasemkapafzuiging in de keuken gebeurt met dubbelpijps aan- en afvoer. Afzuiging van de wc is ook tweepijps en aanwezigheidgeschakeld.
C Voor kleine woningen: warmteterugwinventilatie met CO2-sensor in badkamer, slaapkamer en zitkamer. Wasemkapafzuiging is dubbelpijps. Basis is de CV-ketel voor warmtapwater en lage-temperatuur convectorradiatoren.
www.ecovisie.nl/ecovisie-wtw-schone-lucht.asp




